Tôi vẫn nhớ cảm giác hồi hộp khi đặt cược 200 USD vào token BAT hồi 2017. Đó là lần đầu tôi cảm nhận được sức mạnh của một câu chuyện – không phải công nghệ, mà là niềm tin. Và bây giờ, khi nhìn vào El Salvador, tôi thấy một câu chuyện tương tự đang diễn ra, nhưng ở cấp độ quốc gia. Chỉ có điều, cán cân đang lắc lư dữ dội hơn bao giờ hết.
Narrative vừa bẻ lái, theo kịp không?
Mới tuần trước, Nayib Bukele chính thức được đảng Nuevas Ideas đề cử cho cuộc bầu cử tổng thống năm 2027. Trong bài phát biểu, ông nhấn mạnh thành tựu an ninh và tăng trưởng kinh tế. Nhưng điều khiến tôi chú ý không phải là tỷ lệ ủng hộ 94% – vốn đã trở thành thước đo quyền lực cá nhân của ông – mà là một câu ngắn gọn từ phe đối lập: "Chiến lược Bitcoin của ông ấy là một thất bại tài chính."
Đối lập không chỉ nói suông. Họ đã đưa Bitcoin – thứ từng là biểu tượng cho sự đột phá của Bukele – thành tâm điểm tranh luận bầu cử. Và đó là lần đầu tiên, sau hơn 5 năm, tôi thấy câu chuyện "quốc gia tiên phong Bitcoin" bị thách thức trực tiếp bởi chính trị nội bộ.
Context: Hành trình từ "điên rồ" đến "ngoan ngoãn"
Hãy tua lại. Năm 2021, Bukele gây sốc khi đưa Bitcoin thành tiền tệ hợp pháp. Thế giới gọi đó là canh bạc. Tôi lúc đó là biên tập viên crypto tại Chicago, đã viết một thread dài trên X với tiêu đề: "El Salvador: Một thí nghiệm về chủ quyền tiền tệ". Khi đó, tôi tin rằng nếu thành công, nó sẽ mở ra kỷ nguyên mới. Và thực tế, Bukele đã mua Bitcoin hàng ngày bằng ngân sách quốc gia. Tính đến nay, El Salvador nắm giữ khoảng 7.730 BTC, trị giá hơn 500 triệu USD tại thời điểm viết bài.
Nhưng rồi IMF xuất hiện. Năm 2022, để nhận được gói vay 1,4 tỷ USD, El Salvador buộc phải từ bỏ tư cách pháp lý của Bitcoin. Từ tháng 6/2024, Bitcoin không còn là tiền tệ bắt buộc nữa. Đô la Mỹ trở lại làm vua. Đó là bước lùi chiến lược đầu tiên, và cũng là tín hiệu cho thấy áp lực từ tổ chức tài chính quốc tế có thể thay đổi chính sách.
Tuy nhiên, Bukele vẫn không ngừng mua. Mỗi ngày một đồng. Văn phòng Bitcoin quốc gia vẫn hoạt động. Họ có sẵn một danh mục đầu tư Bitcoin, nhưng không có bất kỳ rào cản pháp lý nào ngăn họ bán. Nói cách khác, toàn bộ chiến lược phụ thuộc vào ý chí của một người: Nayib Bukele.
Core: Ba lớp rủi ro đan xen
Khi tôi phân tích các tài liệu từ IMF và các báo cáo đối lập, tôi thấy chiến lược này không bền vững ở ba cấp độ.
Thứ nhất, rủi ro chính trị – thể chế. Bukele được yêu thích, nhưng sự ủng hộ đó gắn với cá nhân ông, không phải một hệ thống. Nếu ông thua cuộc bầu cử 2027 (dù xác suất thấp), hoặc nếu phe đối lập giành đủ ghế trong quốc hội, chính sách Bitcoin có thể bị đảo ngược ngay lập tức. Không có hiến pháp hay luật nào bảo vệ nó.
Thứ hai, rủi ro tài chính – vĩ mô. Việc mua Bitcoin hàng ngày tiêu tốn ngân sách quốc gia. Nguồn tiền không đến từ lợi nhuận của Bitcoin, mà từ thuế và các khoản vay. Nếu giá Bitcoin giảm mạnh, El Salvador sẽ ghi nhận lỗ trên bảng cân đối kế toán. IMF đã nhiều lần cảnh báo rủi ro tài khóa và quản trị. Và trong báo cáo tháng 6/2025, họ yêu cầu El Salvador phải minh bạch hơn về dự trữ Bitcoin.
Thứ ba, rủi ro thị trường – câu chuyện. Thị trường crypto đã quá quen với câu chuyện El Salvador. Nó không còn là tâm điểm. Khi tôi hỏi một số trader tổ chức tại Chicago về El Salvador, họ nhún vai: "Chỉ là một quốc gia nhỏ, ảnh hưởng gì đến giá?". Nhưng tôi cho rằng họ đang bỏ qua điều quan trọng: El Salvador là biểu tượng cho việc chấp nhận Bitcoin ở cấp quốc gia. Nếu họ bán toàn bộ, hoặc thậm chí chỉ dừng mua, nó sẽ giết chết câu chuyện "chủ quyền tiền tệ" vốn đã yếu ớt.
Contrarian: Điều ngược đời
Đây là góc nhìn mà tôi cho là ít người thấy: Chính sự nổi tiếng của Bukele lại đang làm tổn thương chiến lược Bitcoin. Bởi vì khi mọi quyết định đều do một người đưa ra, rủi ro tập trung là rất lớn. Nếu Bukele gặp vấn đề sức khỏe, mất uy tín, hoặc bị áp lực từ IMF, không có cơ chế nào để chính sách tiếp tục.
Narrative vừa bẻ lái, theo kịp không?
Hơn nữa, những người ủng hộ Bitcoin thường ca ngợi El Salvador là hình mẫu. Nhưng họ quên rằng: quốc gia này đã phải nhượng bộ IMF ngay khi bắt đầu vay tiền. Điều đó cho thấy, đối với bất kỳ quốc gia nào muốn theo đuổi Bitcoin làm tiền tệ, con đường sẽ bị chặn bởi các tổ chức tài chính truyền thống. Tương lai không phải là "Bitcoin làm tiền tệ