Không có thứ gọi là "mua đường tắt" để chiếm lĩnh thị trường. Có những giao dịch nghe có vẻ giống như một ván cờ thần thánh, nhưng khi nhìn vào cấu trúc vốn và di sản kỹ thuật, bạn sẽ thấy một vụ cá cược có thể phá hủy cả hai.
Hãy xem xét vụ Stripe, gã khổng lồ về hạ tầng thanh toán, cùng với Advent International, một quỹ cổ phần tư nhân, được cho là đang nhắm đến việc thâu tóm PayPal. Mức giá được đồn đoán vào khoảng 53 tỷ USD. Với 50 tỷ USD tài trợ từ các ngân hàng, đây là một vụ mua đòn bẩy (LBO) điển hình, nhưng không phải dành cho một công ty sản xuất ốc vít, mà dành cho một trong những mạng lưới thanh toán phức tạp và nhạy cảm nhất thế giới.
Khi bạn là một Independent Investigative Journalist với hơn một thập kỷ đọc mã nguồn và kiểm toán các giao thức tài chính, bạn nhìn thấy những điều mà các ngân hàng đầu tư thường bỏ qua. Họ nhìn thấy TVL và doanh thu. Tôi nhìn thấy mã nguồn thừa và các lỗ hổng trong logic kinh doanh. Và giữa Stripe và PayPal, có một vực thẳm về văn hóa kỹ thuật.
Stripe là một cỗ máy được xây dựng từ đầu bởi các kỹ sư. Hệ thống của nó là cloud-native, microservices, và được thiết kế để mở rộng. Họ có Radar, một hệ thống chống gian lận dựa trên machine learning được đánh giá là một trong những hệ thống tinh vi nhất trong ngành. Ngược lại, PayPal là một di sản. Nó được xây dựng từ thời eBay, với một đống nợ kỹ thuật – những hệ thống mainframe cũ, logic xử lý giao dịch phức tạp và một cơ sở hạ tầng mà việc di chuyển lên đám mây vẫn còn đang dang dở. Kết hợp hai thứ này không phải là 1 + 1 = 2; đó là một ca phẫu thuật ghép nội tạng giữa hai cơ thể có nhóm máu khác nhau. Khả năng đào thải là rất cao.
Về mặt tài chính, con số 50 tỷ USD nợ là một gánh nặng chết người. Trong môi trường lãi suất cao, chi phí trả lãi hàng năm có thể nuốt chửng một phần đáng kể dòng tiền của thực thể kết hợp. Nếu nền kinh tế suy thoái và khối lượng giao dịch giảm, vòng kiềng tỏa này sẽ thắt chặt. Đây không phải là một canh bạc về sự tăng trưởng; đây là một canh bạc về việc liệu họ có thể cắt giảm chi phí đủ nhanh để trả nợ trước khi mọi thứ sụp đổ hay không. Và cách nhanh nhất để cắt giảm chi phí là sa thải nhân viên, điều này sẽ giết chết văn hóa kỹ thuật vốn là linh hồn của Stripe.
Quan điểm đối lập: Khi phe bò có thể đúng
Tuy nhiên, sẽ là thiếu sót nếu chỉ nhìn vào mặt tối. Nếu ca phẫu thuật thành công, thực thể mới sẽ sở hữu một trong những lợi thế cạnh tranh khó bị phá vỡ nhất trong lịch sử FinTech. Hãy tưởng tượng một nền tảng vừa có sức mạnh của Stripe về API và kết nối ngân hàng, vừa có mạng lưới người dùng tiêu dùng khổng lồ của PayPal. Đây là sự kết hợp giữa "công cụ của nhà phát triển" và "mạng lưới người tiêu dùng". Dữ liệu giao dịch kết hợp sẽ tạo ra một mô hình chống gian lận và đánh giá tín dụng vô song, cho phép họ cung cấp các sản phẩm cho vay và thanh toán với chi phí thấp hơn bất kỳ đối thủ nào. Thị trường thanh toán xuyên biên giới, một mớ hỗn độn với chi phí cao và tốc độ chậm, có thể là miếng mồi béo bở đầu tiên mà họ nhắm đến. Sự kết hợp này, nếu được thực hiện hoàn hảo, có thể tạo ra một "hệ điều hành cho thương mại toàn cầu" thực sự. Nhưng đó là một chữ "nếu" rất lớn.
Điểm mù lớn nhất ở đây là rủi ro pháp lý. Các cơ quan quản lý trên toàn thế giới, từ FTC ở Mỹ đến Ủy ban Châu Âu, sẽ xem xét giao dịch này với một con mắt cực kỳ nghi ngờ. Việc tạo ra một thực thể kiểm soát cả cổng thanh toán cho doanh nghiệp lẫn ví điện tử cho người tiêu dùng là một cơn ác mộng về cạnh tranh. Rất có thể họ sẽ bị yêu cầu phải bán đi một số tài sản, như Venmo, để được chấp thuận. Điều đó sẽ làm suy yếu đáng kể luận điểm đầu tư ban đầu. Hãy nhìn vào cách các cơ quan quản lý đã xử lý các vụ sáp nhập công nghệ lớn trong quá khứ – họ không còn dễ tính nữa. Giả định rằng "mọi thứ sẽ ổn thôi" là một sai lầm chiến lược.
Câu hỏi cuối cùng không phải là "Liệu Stripe có mua được PayPal không?" Mà là "Liệu sự kết hợp này, với gánh nặng nợ và sự phức tạp kỹ thuật, có thể tồn tại đủ lâu để hiện thực hóa lời hứa về sức mạnh tổng hợp hay không?" Từ góc nhìn của một người đã chứng kiến Yam Finance sụp đổ trong 48 giờ vì một lỗi rebase, và đã thấy Terra tan chảy vì sự phụ thuộc quá lớn vào một cơ chế duy nhất, tôi thấy ở đây một sự mong manh tương tự. Sự mong manh của đòn bẩy tài chính và sự phức tạp của di sản kỹ thuật. Nó có thể thành công, nhưng con đường dẫn đến thành công thì đầy rẫy những cạm bẫy mà bảng tính Excel không thể lường trước được. Và khi thất bại, nó sẽ là một vụ nổ lớn.